Kerst, ik ben er wel klaar mee.
Een verhaal uit mijn dagboek van 2006.
Met een opgeblazen gevoel lig ik op de bank. Het knoopje van mijn broek los, mezelf afvragend waarom ik de laatste dagen toch zoveel heb gegeten. Het voelt niet lekker en ik walg van mezelf.
De afgelopen twee dagen stonden in het teken van familie en verbinding. En dat wordt gevierd met eten, precies zoals het hoort met kerst, toch?!
Kerstbrood, zalm, een bubbeltje, kerstkransjes, chocolade, rollade, gepofte aardappel, kaasfondue, nootjes, heel veel toastjes en stokbrood met smeersels, wijn, toetje, koffie, likeur, kaasplank en taart. Dat is best belachelijk, zoveel eten in nog geen 48 uur!
Wat is het toch dat ik op dit soort dagen compleet over de top ga?
In het kort
- Overeten met kerst gaat vaak samen met schuldgevoel, compenseren en een nieuw streng plan voor januari.
- Karin herkende in 2006 dat haar relatie met eten uit balans was, en koos voor blijvende verandering in plaats van het volgende dieet.
- Met een paar eenvoudige gewoontes geniet je van de feestdagen zonder dat je je daarna ellendig voelt.
- Na de feestdagen hoef je niet te compenseren. Gewoon je ritme weer oppakken is genoeg.
Inhoudsopgave
Ik wil dit gevoel niet meer.
De tweede kerstdag moet nog beginnen en ik word al misselijk bij de gedachte dat ik me weer moet volproppen. Mijn kerststemming is op slag verdwenen, ik heb oprecht geen zin in nog een kerstdag. Ik wil dit gevoel niet meer. Misselijkheid, overdaad, spijt en schuld overheersen de kerstgedachten. En dan nog maar te zwijgen over de angst en schaamte om de kilo’s die ik zeker weten nu al ben aangekomen, PLUS de strijd die ik vervolgens moet leveren om ze weer kwijt te raken. Pfffffffff…
Maar ja, nog even doorzetten. De visite voor de tweede kerstdag kan ik niet meer afzeggen. Ik neem me voor om de volgende dag geen tussendoortjes meer te eten.
De volgende dag sta ik op en ga direct de keuken in om het diner voor die dag voor te bereiden. Regelmatig proeven van de gerechten en sausjes, de garde met slagroom aflikken, het plakje kaas opsnoepen dat te veel was afgesneden… Het lijkt wel alsof ik er met mijn hoofd niet helemaal bij ben. Dit moet stoppen.
Later die dag lukt het me in het gezelschap van de visite prima om me in te houden en weg te blijven van alle snacks. Ik voel me sterk, trots en gedisciplineerd. Dat ik ongemerkt, bijna stiekem, in de keuken van alles snoep, ben ik me opnieuw niet bewust. Totdat ik die avond weer met een opgeblazen en misselijk gevoel naar bed ga. Het sterke gevoel van die middag slaat direct om in een waardeloos gevoel over mezelf. Uiteindelijk val ik in een onrustige slaap.
Dit is toch niet normaal?
Het besef dat er iets moet veranderen, komt de dag na kerst. De overgebleven nootjes, kruidenkaas, rauwe ham… Wat moet ik ermee? Mijn eerste ingeving is om het allemaal op te eten, het liefst zo snel mogelijk. Dan ben ik er maar vanaf. Eten weggooien is namelijk geen optie, dat heb ik van mijn ouders meegekregen. Maar ik wil helemaal niet meer eten, nooit meer. Voor mijn gevoel ben ik zes kilo aangekomen. Is dat het allemaal waard geweest?
Ik bedenk dat het misschien een goed idee is om de komende week een crashdieet te volgen en de snacks te bewaren voor oudejaarsavond. Ben ik sterk genoeg om dat eten te bewaren? De discussie in mijn hoofd maakt me moe. Het is verwarrend, vermoeiend, maar vooral confronterend. Een compleet verstoorde relatie met eten, het wordt me duidelijk. ‘Dit is toch niet normaal? Ik wil dit niet meer.’
Ik besef dat ik me jarenlang in bochten heb gewrongen om controle te houden over mijn gewicht, en dat dat uiteindelijk alleen maar tegen me heeft gewerkt. Mijn relatie met eten is niet in balans, maar langzaamaan giftig geworden. Ik laat al jarenlang anderen en mijn weegschaal bepalen wat en hoeveel ik eet. Mijn humeur wordt bepaald door het getal op de weegschaal. Zolang ik op dieet ben, voel ik me sterk, maar lang houd ik dat nooit vol. Jarenlang heb ik elk gevoel van honger en verzadiging genegeerd, signalen die je lichaam niet voor niets afgeeft. Totdat ik een punt had bereikt waarop mijn lichaam de signalen niet meer afgaf, ik luisterde er toch niet naar! Ik eet niet langer om mezelf te voeden, ik eet om mijn gewicht te bepalen.
Dit intens verdrietige en oprechte gevoel van ‘ik wil dit niet meer’ blijkt het mooiste kerstcadeau. Het ‘niet meer willen’ heeft betrekking op mijn negatieve zelfbeeld. De complexiteit van mijn relatie met eten is in de loop van de jaren ontstaan. Eten speelt een dominante rol in mijn leven. Ik laat het mijn gevoel van succes en geluk bepalen. Ik vraag me serieus af of ik wel kan gaan zwemmen, naar het strand kan, kan solliciteren, daten of kleding kopen, of dat ik toch eerst moet afvallen. Eten, niet eten, diëten, alles of niets… Ik sta ermee op en ga ermee naar bed. Ik ben er klaar mee. ‘De weegschaal gaat als eerste de deur uit. Ik ruim mijn keukenkastjes op en alle restjes afslankpillen en -poeders gooi ik in de vuilnisbak.’
Niet over één nacht ijs.
Dit is een hoofdstuk uit mijn dagboek van 2006. Bij het teruglezen voel ik opnieuw hoe gevangen ik me destijds voelde. Mijn dagboek vertelt verder dat ik mijn leefstijl zo heb aangepast dat die niet langer bestaat uit een ‘alles of niets’-mentaliteit, maar uit patronen die voelen als een tweede natuur.
Dat is niet over één nacht ijs gegaan. Maar door teleurstellingen en soms terugvallen toe te laten en te erkennen, en dan toch de draad van mijn eigen patroon weer op te pakken, voelde het steeds vaker alsof ik ‘volwassen’ werd. Het verlangen om grip te krijgen op mijn eetgedrag nam het over van de obsessie om slank te blijven.
Misschien wil je weten wat deze verandering van leefstijl mij heeft opgeleverd:
- Eten bepaalt niet langer mijn humeur, en mijn humeur bepaalt niet langer wat ik eet.
- Honger en verzadiging zijn weer voelbaar. Ik heb meer energie, ik straal en voel me vitaal.
- Mijn keuzes op het gebied van werk, eten, kleding en activiteiten maak ik vanuit een gezonde overweging, in plaats van vanuit onzekerheid over mijn gewicht.
- Ik kan mijn emoties beter dan ooit toelaten en er goed voor zorgen.
Kortom, ik heb tijd en volle aandacht voor de dingen in het leven waar het mij echt om gaat: geven, delen, levensvreugde en liefde.
En oh ja, ik ben ruim 45 kilo afgevallen.
Overeten met kerst: herken je dit?
Misschien herken je jezelf in mijn verhaal. Overeten met kerst is heel gewoon, maar soms zit er meer achter. Herken je een paar van deze dingen?
- Je ziet al weken op tegen de feestdagen vanwege al het eten.
- Je slaat maaltijden over om te ‘sparen’ voor het kerstdiner.
- Je eet stiekem in de keuken, terwijl je aan tafel ‘braaf’ bent.
- Na de feestdagen voel je je schuldig en plan je een streng dieet.
- Je stemming hangt af van wat de weegschaal na de feestdagen zegt.
Over het eten bij feestelijke momenten zonder echte honger schreef ik ook in mijn blog over soorten honger, bij de TRADITIE-HONGER.
Zo geniet je ontspannen van de feestdagen.
Je hoeft kerst niet te overleven. Met deze gewoontes geniet je van het eten en de gezelligheid, zonder dat je je daarna ellendig voelt:
- Sla geen maaltijden over: eet gewoon een ontbijt en lunch. Wie uitgehongerd aan tafel komt, eet sneller en meer.
- Kies wat je echt lekker vindt: je hoeft niet overal van te proeven. Neem van je favoriete gerechten en laat de rest gerust staan.
- Neem de tijd: leg je bestek tussendoor neer, geniet van het gesprek en voel halverwege even of je nog trek hebt.
- Let op het proeven in de keuken: zet een bordje klaar voor wat je proeft, dan zie je wat je eet.
- Drink tussendoor water: een glas water tussen de wijn of frisdrank door helpt je alert te blijven op je verzadiging.
- Ga naar buiten: een kerstwandeling tussen de gangen of de dag erna geeft lucht, letterlijk en figuurlijk.
- Restjes zijn geen opdracht: geef visite een bakje mee, vries in wat kan, of gebruik ze de volgende dag in een gewone maaltijd.
En na de feestdagen?
De verleiding is groot om na kerst te compenseren met een crashdieet, net zoals ik dat in 2006 van plan was. Doe het niet. Een paar dagen ruimer eten zegt niets over je gezondheid op de lange termijn. Pak gewoon je ritme weer op: drie maaltijden, groente en eiwit centraal, buiten bewegen en goed slapen. Meer tips voor een rustige start van het nieuwe jaar lees je in Goede voornemens: 7 tips om ze wél waar te maken.
Herken je jezelf in het verhaal over een verstoorde relatie met eten? Lees dan ook Een strijd met eten en je gewicht en Van die-eet naar ik-eet.
Ook klaar met de strijd met eten?
Ik weet uit eigen ervaring hoe eenzaam die strijd kan zijn, en hoeveel rust het oplevert als je hem loslaat. In het traject Afvallen zonder strijd help ik je daarbij. Plan een gratis kennismakingsgesprek, dan kijken we samen wat jij nodig hebt.
Fijne feestdagen en warme groet, Karin van der Waard


